KEY INSIGHTS

Essential Geography
Map Skills
GIS Insights
Beyond Location

อธิบายรูปแบบของปรากฏการณ์ทางพื้นที่และแนวคิดการวัดค่าทางภูมิศาสตร์

ภูมิศาสตร์ เป็นศาสตร์ที่เป็นรากฐานให้ศาสตร์อื่นๆ เป็นศาสตร์ที่สามารถผสมผสานแนวคิดศาสตร์อื่นๆ มาแสดงเป็นปรากฏการณ์ทางพื้นที่ได้ นักภูมิศาสตร์ใช้เทคนิคการสังเกต การอธิบายภาพความจริง ศึกษาปรากฏการณ์ที่มีความแตกต่าง หลากหลายในมิติของพื้นที่ทั้งที่เป็นปรากฏการณ์ทางวัฒนธรรม(เกิดจากมนุษย์) และปรากฏการณ์ทางกายภาพ(เกิดจากธรรมชาติ) ซึ่งข้อมูลปรากฏการณ์ทางภูมิศาสตร์ (Geographic data) คือสิ่งที่สนใจและมีคุณลักษณะ (Feature) ที่นักภูมิศาสตร์ใช้อธิบายและวัดค่าทั้งทางตรงและทางอ้อม รูปแบบของปรากฏการณ์ที่มีมิติที่แตกต่างกัน 5 มิติ คือ

1. Point (Zero Dimensional)

2. Line (One Dimensional)

3. Area (Two Dimensional)

4. Volume (Three Dimensional)

5. Space-Time (Four Dimensional)

หน่วยวัดทางภูมิศาสตร์ จะมีทั้งค่าทางปริมาณและคุณภาพ ความแม่นยำจะมีทั้งที่เป็นค่าสมบูรณ์ (Absolute) และค่าเชิงสัมพันธ์ (Relative)

เดิมนักภูมิศาสตร์มุ่งศึกษาในเชิงคุณภาพ (Qualitative) มากกว่าเชิงปริมาณ (Quantitative) ผลงานของนักภูมิศาสตร์จึงเป็นงานด้านการบรรยายเป็นหลัก ในการยอมรับจึงเป็นไปน้อยเพราะเชื่อกันว่าการศึกษาเชิงคุณภาพขาดความถูกต้องและเที่ยงตรง ในภายหลังนักภูมิศาสตร์จึงสนใจศึกษาเชิงปริมาณมากขึ้น อย่างไรก็ตามก็ยังคงศึกษาควบคู่ไปกับเชิงคุณภาพไปด้วยตลอดจึงเป็นลักษณะเด่นของนักภูมิศาสตร์ที่มีการศึกษาเชิงพื้นที่ที่มีการบรรยายควบคู่ไปกับข้อมูลเชิงปริมาณที่มีความถูกต้อง (Accuracy) และเที่ยงตรง (Validity)

ในการศึกษาทางภูมิศาสตร์การบรรยายข้อมูลเนื้อความจะมีทั้งความแม่นยำ (Precision) และความถูกต้อง (Accuracy) ควบคู่กัน

ความแม่นยำไม่จำเป็นต้องถูกต้องเสมอไป หากเปรียบเทียบกับการปาเป้าสามารถอธิบายได้ ดังตัวอย่างต่อไปนี้

1)       กรุงเทพมหานครมีพื้นที่ 1,500 ตารางกิโลเมตร

อธิบายได้ว่า ปาเป้ามีความแม่นยำแต่ไม่ถูกต้องตรงกลางเป้า

2)  กรุงเทพมหานครมีพื้นที่ 1,568 ตารางกิโลเมตร

อธิบายได้ว่า ปาเป้ามีความแม่นยำและถูกต้องตรงกลางเป้า

3)    กรุงเทพมหานครมีพื้นที่ใหญ่กว่าทุกจังหวัดในประเทศไทย

อธิบายได้ว่า ปาเป้าไม่มีความแม่นยำและไม่ถูกต้อง

4)   กรุงเทพมหานครมีพื้นที่ใหญ่กว่าหลายจังหวัดในประเทศไทย

อธิบายได้ว่า ปาเป้าแม้ถูกต้องแต่ไม่มีความแม่นยำ นั้นคือข้อมูลถูกต้องแต่ไม่มีรายละเอียดเข้าใจได้หลากหลาย

ในการวัดค่าจะมีหน่วยนับซึ่งสามารถแยกข้อมูลเชิงปริมาณได้ 3 ลักษณะ คือ

1. Ordinal

2. Interval

3. Ratio