หากเข้าใจเรื่องเส้นชั้นความสูงแล้ว สิ่งที่ชัดเจนขึ้นคือ เราสามารถเข้าใจภูมิประเทศของพื้นที่มากขึ้น
หากเข้าใจเรื่องเส้นชั้นความสูงแล้ว สิ่งที่ชัดเจนขึ้นคือ เราสามารถเข้าใจภูมิประเทศของพื้นที่มากขึ้น สามารถบริหารจัดการพื้นที่ในภาพรวมได้อย่างเป็นระบบโดยเฉพาะการบริหารจัดการด้านสิ่งแวดล้อมทั้ง ดิน น้ำ และป่าไม้
เส้นชั้นความสูง (Contour) คือ เส้นที่สมมุติที่จะลากผ่านพื้นผิวโลกที่มีระดับความสูงเท่ากัน โดยเส้นชั้นความสูงจะปรากฏทั่วไปในแผนที่ที่ต้องการแสดงภูมิประเทศ หรือเป็นชั้นข้อมูลหนึ่งในโปรแกรมระบบ GIS
- เส้นชั้นความสูงหลัก (Index Contour) จะมีค่าความสูงกำกับ เช่น เส้นชั้นความสูงที่มีค่าความสูงเหนือระดับน้ำทะเล 100 เมตร 200 เมตร 300 เมตร
- เส้นชั้นความสูงแทรก (Supplemental Contour) เป็นเส้นชั้นความสูงที่อยู่ระหว่างเส้นชั้นความสูงหลัก โดยปกติแผนที่ภูมิประเทศ 1:50,000 เส้นชั้นความสูงแทรกจะมีค่าความสูงเส้นละ 20 เมตร
- เส้นชั้นความสูงประมาณ (Approximate Contour) เป็นเส้นที่เป็นเส้นประ ซึ่งเกิดจากการประมาณค่าขึ้นเองโดยอาจจะเนื่องจากผู้ทำแผนที่ไม่มีค่าระดับความสูงในบริเวณพื้นที่นั้นๆ ขบวนการสร้างเส้นชั้นความสูงประมาณที่เกิดจากการใช้ค่าความสูงโดยรอบ หรือการทำ Interpolation ซึ่งมีค่าคลาดเคลื่อนสูงไม่ได้ค่าตามมาตรฐานที่กำหนด ในงานทำแผนที่จึงสร้างเส้นชั้นความสูงประมาณเป็นเส้นประ อย่างไรก็ตามหากทำการ Interpolate เส้นชั้นความสูงจากจุดระดับความสูงด้วยโปรแกรมในระบบ GIS ซึ่งผู้ใช้โปรแกรมไม่เข้าใจหลักการของขบวนการสร้างเส้นชั้นความสูงและใช้อัลกอริทึม (Algorithm) ที่ไม่เหมาะสมแล้ว เส้นชั้นความสูงที่ได้อาจจะมีความคลาดเคลื่อนสูง
หากเป็นเส้นที่เป็นเส้นขีดสั้นๆตั้งฉากเส้นชั้นความสูง จะเรียกว่าเส้นชั้นความสูงเป็นแอ่ง (Depression Contour) ซึ่งปลายของขีดสั้นๆ จะชี้ลงที่ต่ำ
การอ่านค่าจะอ่านตามค่าที่กำกับเส้นชั้นความสูง ซึ่งปกติจะกำกับที่เส้นชั้นความสูงหลัก โดยจะเพิ่มขึ้นหรือลดลงเมื่ออ่านค่าที่เส้นชั้นความสูงแทรก
การแปลความหมายโดยการอ่านค่าและลักษณะของกลุ่มเส้นชั้นความสูงที่ปรากฏเด่นชัด คือ
- ยอดเขาหรือเนินเขา เป็นจุดสูงสุดจะเป็นเส้นชั้นความสูงที่มาบรรจบกันเล็กๆ และจะไม่ปรากฏเส้นชั้นความสูงใดซ้อนอยู่ภายในเส้นนั้นอีก
- จมูกเขา เป็นส่วนที่ยื่นออกจากจุดสูงสุดของเนินเขาลาดลงต่ำ ลักษณะเส้นชั้นความสูงจากเส้นที่มีค่ามากจะยื่นแหลมออกยังไปเส้นที่มีค่าน้อยหรือยื่นลงสู่ที่ต่ำ
- แนวสันเขา เป็นแนวที่ลากเชื่อมกันจากยอดเขาไปยังอีกยอดเขาหรือไปตามแนวจมูกเขาเชื่อมเข้าหายอดเขาที่ใกล้กันที่สุดสุดถึงยอดเขาสุดท้าย
- ร่องน้ำ เป็นแนวที่เป็นร่องที่น้ำสามารถไหลจากที่สูงลงสู่ที่ต่ำได้ ลักษณะเส้นชั้นความสูงจากเส้นที่มีค่าน้อยจะยื่นแหลมเขาหาเส้นที่มีค่ามากหรือขึ้นสู่ที่สูง
ตัวอย่างที่สามารถแสดงการอ่านและการแปลความได้ชัด คือ
ในการอ่านและแปลความเส้นชั้นความสูง ทำให้สามารถเข้าใจพื้นที่ บริหารจัดการพื้นที่ในภาพรวมได้อย่างเป็นระบบโดยเฉพาะการบริหารจัดการด้านสิ่งแวดล้อมทั้ง ดิน น้ำ และป่าไม้ ซึ่งการอ่านและแปลความเส้นชั้นความสูงทำให้มองเห็นสภาพทางกายภาพของลุ่มน้ำ ทั้งที่เป็นลุ่มน้ำขนาดใหญ่และลุ่มน้ำย่อย ๆ ซึ่งคงจะได้กล่าวถึงในโอกาสต่อๆไป
วันที่
12/01/2559
